Salamanca Verklaring over inclusief onderwijs
De Salamanca Verklaring is opgesteld tijdens een wereldconferentie over “speciale onderwijsbehoeften, toegang en kwaliteit”. Deze conferentie werd in juni 1994 in de Spaanse stad Salamanca gehouden. De Verklaring stelt dat alle kinderen unieke karakteristieken, mogelijkheden en leerbehoeften hebben. En dat onderwijssystemen ingericht moeten zijn op al die verschillende leerbehoeften, inclusief de leerbehoeften van kinderen met een beperking.
Dit kan worden gezien als een aanzet tot een definitie van wat inclusie in het onderwijs is. Het doel ervan wordt ook omschreven in de Salamanca Verklaring. Gewone scholen met een “inclusieve oriëntatie” zijn het beste geschikt om discriminatie in de samenleving te bestrijden. Zij kunnen daadwerkelijk “onderwijs voor allen” realiseren en zijn bovendien het meest kosten-efficiënt.
Nederland heeft de Verklaring onderschreven, maar deze heeft geen bindende rechtskracht zoals verdragen dat hebben. De Salamanca Verklaring heeft wel de basis gelegd voor het beschrijven van het recht op onderwijs als een recht op inclusief onderwijs. Dit zie je bijvoorbeeld in artikel 24 van het IVRPH, Internationaal Verdrag Rechten van Personen met een Handicap.
Inhoud Salamanca Verklaring
De kern van de Salamanca Verklaring is:
Wij geloven en bepleiten dat:
• Elk kind een fundamenteel recht op onderwijs heeft en de gelegenheid moet hebben om een aanvaardbaar niveau van leren te bereiken en te onderhouden.
• Elk kind unieke eigenschappen, belangstelling, mogelijkheden en onderwijsbehoeften heeft. Onderwijssystemen moeten ontworpen worden en onderwijsprogramma's ingevoerd opdat zij rekening kunnen houden met deze brede diversiteit aan eigenschappen en behoeften.
• Zij die speciale onderwijsbehoeften hebben, toegang moeten hebben tot reguliere scholen die hen kunnen tegemoetkomen binnen een kindgerichte pedagogiek, vaardig in het tegemoetkomen aan deze behoeften.
• Reguliere scholen met deze inclusieve oriëntatie de meest effectieve manier zijn om discriminatoire houdingen tegen te gaan, welkome gemeenschappen te creëren, een inclusieve samenleving te bewerkstelligen en onderwijs voor iedereen te bereiken.
• Zij bovendien voorzien in effectief onderwijs voor de meerderheid van de kinderen en de doeltreffendheid en uiteindelijk ook de kosteneffectiviteit van het hele onderwijsstelsel verbeteren.
Oproep aan regeringen
De Salamanca Verklaring roept regeringen met klem op om:
• De hoogste politieke en budgettaire prioriteit te geven aan het verbeteren van het onderwijssysteem, zodat men in staat is alle kinderen, ongeacht hun individuele verschillen of moeilijkheden, op te nemen;
• Wettelijk of beleidsmatig het principe van inclusief onderwijs aan te nemen, waarbij alle leerlingen in reguliere scholen worden geplaatst, tenzij er dringende redenen zijn om dat niet te doen;
• Voorbeeldprojecten te ontwikkelen in samenwerking met plaatselijke onderwijsbesturen in alle gemeenten en uitwisselingsprogramma’s voor leerkrachten te introduceren met landen die meer ervaring hebben met inclusieve scholen;
• Gedecentraliseerde en op participatie gerichte mechanismen in te richten voor het plannen, monitoren en evalueren van onderwijskundige voorzieningen voor kinderen en volwassenen met speciale onderwijsbehoeften;
• De deelname van ouders, gemeenschappen en organisaties van gehandicapten te bevorderen en te faciliteren waar het gaat om beleidsvormingsprocessen betreffende voorzieningen voor speciale onderwijsbehoeften;
• Meer inspanning te leveren bij vroegtijdige herkenning en interventiestrategieën, net
als bij vrijwillige aspecten van inclusief onderwijs;
• Te verzekeren dat, in het licht van systematische verandering, opleidingsprogramma’s
voor leerkrachten, zowel initieel als waar het nascholing betreft, gericht zijn op het tegemoet komen aan speciale onderwijsbehoeften in reguliere scholen.
Oproep aan Internationale gemeenschap
Daarnaast wordt in artikel 4 de internationale gemeenschap opgeroepen om de aanpak van inclusief onderwijs te onderschrijven, om samenwerking te versterken, meer onderzoek te doen, fondsen te mobiliseren, steun voor organisaties van onderwijsprofessionals en om de ondersteuning van speciale onderwijsbehoeftes integraal onderdeel te laten zijn van onderwijsprogramma’s. Nederland ondertekende de verklaring in 1994.
Lees hier de hele verklaring (in het Engels):
http://www.unesco.org/education/pdf/SALAMA_E.PDF
