Taskforce inclusief onderwijs: Tien stappen richting inclusie

Taskforce inclusief onderwijs: Tien stappen richting inclusie

Afgelopen zomer kwamen experts op het gebied van onderwijs samen tijdens het symposium ‘Samen op weg naar inclusief onderwijs’ op het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Met elkaar gingen zij in gesprek over het belang van inclusief onderwijs en welke stappen gezet moeten worden om inclusief onderwijs in Nederland te realiseren.

TASKFORCE INCLUSIEF ONDERWIJS

Ouders, leerlingen, schoolleiders, basisschoolleraren, docenten, beleidsadviseurs, juristen en medewerkers van de PO-Raad , de VO-Raad en de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en Volksgezondheid, Welzijn en Sport gingen er tijdens het symposium met elkaar over in gesprek hoe het Nederlandse onderwijs inclusiever kan en wat daarvoor nodig is.

Tijdens het symposium blijkt uit de goede ideeën en mooie voorbeelden dat de wil er is bij leraren, scholen en samenwerkingsverbanden om de stap naar inclusief onderwijs te maken. De randvoorwaarden voor implementatie ontbreken alleen. Om die reden roepen Defence for Children en het FNO Jongerenpanel Zorg én Perspectief de beide ministers van Onderwijs op om een Taskforce Inclusief Onderwijs in te stellen, om zo inclusief onderwijs in Nederland te realiseren.

TIEN STAPPEN

Deze taskforce heeft als taak om zo snel mogelijk een realistisch implementatieplan te maken voor een goede transformatie naar inclusief onderwijs. Aan de hand van de verzamelde adviezen tijdens het symposium ‘Samen op weg naar inclusief onderwijs’ worden tien concrete stappen in de goede richting voorgesteld:

Stap 1: Wegnemen van wettelijke beperkingen
Er moet een wettelijke definitie van inclusief onderwijs en de doelen daarvan komen. Op basis daarvan kunnen de wettelijke beperkingen voor inclusief onderwijs in kaart worden gebracht en kunnen aanpassingen in wet- en regelgeving ervoor zorgen dat deze beperkingen worden weggenomen.

Stap 2: Financieringssystematiek die inclusie bevordert
Naast de wetgeving moet ook de financiering van het onderwijs aangepast worden zodat dit inclusie bevordert, zoals zorggeld naar reguliere scholen.

Stap 3: Maatwerk in de schoolpraktijk
Huidige belemmeringen voor maatwerk in de dagelijkse schoolpraktijk moeten worden geanalyseerd, zodat hier oplossingen voor kunnen worden gezocht. Ook moeten de mogelijkheden tot maatwerk bekend en toegankelijk zijn voor scholen, leerlingen en hun ouders.

Stap 4: Wegnemen van schotten
Om inclusief onderwijs te kunnen realiseren is benodigd dat de schotten tussen onderwijs en (jeugd)zorg worden weggenomen. Samenwerking moet worden bevorderd.

Stap 5: Cultuuromslag
De overgang naar inclusief onderwijs vraagt veel van onderwijsprofessionals. De cultuur moet worden veranderd en daarvoor is het belangrijk les- en ondersteuningsstrategieën voor een inclusieve leeromgeving te inventariseren, inclusief de aanpassingen in docentenopleidingen.

Stap 6: Zorgcoördinator binnen alle onderwijsniveaus
Door de link te leggen tussen school en ziek zijn en maatwerk te bieden waar nodig kan een zorgcoördinator het verschil maken. In maart 2019 verzocht de Tweede Kamer de regering al om in overleg met de onderwijssector te zorgen voor een aanspreekpunt voor leerlingen en studenten op alle onderwijsinstellingen. De zorgcoördinator die oog heeft voor de leerling en kennis heeft van maatwerk is een stap dichterbij.

Stap 7: Warme overdracht
Bij het wisselen van school gaat vaak veel kennis en kunde verloren waardoor jongeren opnieuw in gesprek moeten met hun onderwijsinstelling. In maart 2019 verzocht de Tweede Kamer de regering om met een voorstel te komen voor een ‘warme overdracht’ zonder belemmeringen.

Stap 8: Betere communicatie
In theorie is er veel mogelijk. In de praktijk blijkt echter dat veel jongeren vaak niet weten waar ze recht op hebben. Daarnaast hebben scholen vaak niet genoeg kennis over het te leveren maatwerk of zijn ze huiverig om aanpassingen te bieden. De regering is in juni 2019 door de meerderheid van de Tweede Kamer verzocht een website te maken met informatie over de rechten van studenten en de beschikbare voorzieningen.

Stap 9: Uitrollen transitieroutes
De overgang van opleiding naar werk van jongeren met een ondersteuningsbehoefte gaat vaak mis. Op school krijgen ze extra ondersteuning, maar daarna moeten ze het alleen doen. In de MBO transitieroute zetten jongeren samen met de onderwijsinstelling, het (leer)bedrijf en de gemeente een route uit die leidt tot het behalen van een diploma én het behouden van werk. Ook voor het HBO en WO zouden dit soort routes landelijk uitgerold moeten worden.

Stap 10: Een inclusieve samenleving
De verbinding tussen onderwijs en zorg is cruciaal, maar het gaat ook om andere levensdomeinen van jongeren zoals werk, wonen en relaties. Een goede samenwerking tussen de leeromgeving en bredere samenleving draagt volgens het VN-Mensenrechtencomité Handicap bij aan inclusie. Daarom vraagt de ontwikkeling naar inclusief onderwijs ook om visie en beleid gericht op een inclusieve samenleving.

Download hier de gehele publicatie ‘Inclusief onderwijs in Nederland, tijd voor actie’.