Stap 5: Het begin is er

Er zijn belangrijke uitdagingen voor beleidsmakers die een omslag willen maken naar inclusief onderwijs. Zo zijn de wet- en regelgeving complex. Ook wordt er vanuit het onderwijs soms met argwaan naar overheidsbemoeienis gekeken. Op lokaal niveau was er een trend om het bestuur van openbaar onderwijs (vanouds een taak voor de gemeenteraad) op afstand te zetten via de vorming van onafhankelijke stichtingsbesturen. Gevestigde institutionele en financiële belangen bemoeilijken daarnaast een omslag in het systeem.

Tegelijk wordt de urgentie van de beoogde verandering voelbaar. De Nederlandse samenleving is divers, mensen van heel verschillende afkomst, cultuur en sociaal economische status leven met elkaar samen. De samenleving wordt ook steeds complexer. Er is een groeiende groep mensen die moeite hebben zich zelfstandig te redden (bijvoorbeeld omdat ze een laag IQ hebben), moeite hebben met lezen, het begrijpen van wat de bureaucratie en de moderne manier van communiceren.

Die complexere samenleving noodzaakt ook veranderingen in het onderwijssysteem. Het onderwijs moet zich aanpassen aan de eisen van de tijd. Investeren in goed onderwijs, een leven lang leren, is een van de manieren waarop we mensen helpen de ontwikkelingen bij te benen. Een groeiende groep mensen afzonderen in aparte onderwijssystemen en toezien hoe hun afhankelijkheid van uitkeringen en intensieve zorg steeds groter wordt, doet iedereen tekort.

De weerstand bij verandering, welke verandering dan ook, is altijd voelbaar. De manier om om te gaan met weerstand is tweeledig: 1. Maak de urgentie en de onontkoombaarheid duidelijk. Wie niet snel verandert, zal merken dat het wordt opgelegd. 2. Maak het aantrekkelijk. Transformeer op zo’n manier dat ieder ervaart dat de kwaliteit van het onderwijs voor alle kinderen verbetert. Voor beleidsmakers betekent dit dat ze zich kunnen concentreren op beleid dat scholen concreet (dus met geld en oplossingen voor gesignaleerde problemen) in staat stelt beter onderwijs te bieden.

Doe regelmatig de check inclusief onderwijs. Gaat het snel genoeg, komt het doel in zicht? Plan af en toe weer een visiebijeenkomst in het veranderteam om elkaar te herinneren aan de urgentie en om elkaar te inspireren.