Excellente school door een inclusiever schoolsysteem

Excellente school door een inclusiever schoolsysteem

Het Melanchthon Kralingen kwam afgelopen tijd positief in het nieuws vanwege de weg die de school heeft afgelegd van een slechte beoordeling van de Onderwijsinspectie in 2008 tot het predicaat ‘excellente school’ in 2020. In 2008 stond de school op het punt van sluiten, maar vanwege de toen net aangetreden directeur Dennis Maharban en zijn plannen om de problemen aan te pakken, bleef de school open. Zo zorgde Maharban voor gratis bijles voor alle leerlingen, een individueel plan voor elke leerling, goed toegeruste docenten, betrokken ouders en een goede sfeer op school. In een artikel van het Steunpunt Passend Onderwijs, geschreven door Pieterjan van Delden, wordt deze aanpak uitgelicht en de vraag gesteld of dit iets is wat alle scholen na zouden moeten nastreven.

Passend (inclusiever) onderwijs is een systeemverandering

Van Delden laat zien er momenteel drie ‘educatieve contexten’ zijn binnen het passend onderwijs: regulier, complementair en speciaal. De nadelen van drie contexten zijn evident: een gebrek aan continuïteit en de onvermijdelijke verschillen tussen de drie contexten. Op het Melanchthon Kralingen is de keuze gemaakt om een schoolsysteem te creëren waar de complementaire acties onderdeel zijn geworden van het schoolsysteem. Idealiter wordt het speciaal onderwijs hier ook in opgenomen. Wanneer er een extra ondersteuningsbehoefte is, wordt dat binnen dat schoolsysteem opgelost. Passend onderwijs is dan geen correctie waarbij een kind van school moet wanneer het daar niet past, maar een schoolsysteem waarin ieder kind past.

Voor een dergelijk schoolsysteem te kiezen, betekent dat de hele educatieve omgeving opnieuw vorm moet worden gegeven. Van Delden noemt hierbij het curriculum, de lesvormen, omgaan met niveaus, het leerlingvolgsysteem, gedragsobservaties en -beïnvloeding, de rol en vaardigheden van leraren en de voorzieningen in een school. Deze omgeving werd op het Melanchthon Kralingen gecreëerd. Zij geven hun leerlingen gratis bijles, stellen (samen met de leerling) een individueel ontwikkelplan op dat om de zes weken wordt besproken en indien nodig aangepast, leiden hun docenten op om met de leerlingpopulatie van de school om te gaan en betrekken ouders actief bij de ontwikkelingen op school.

Onderwijs gaat niet alleen over kennis, maar ook over gedrag, houding en emoties

Van Delden laat zien dat passend onderwijs een diepe verandering betreft van de visie op de gewenste ontwikkeling van een leerling. Bij inclusiever onderwijs, waarbij er sprake is van één schoolsysteem, reikt de functie van onderwijs verder dan het overbrengen van kennis en vaardigheden. Het gaat om de individuele ontwikkeling van een leerling, maar ook om de sociale omgeving waarin de leerling zich bevindt. Dat raakt dus ook de ouders, het gezin en andere betrokkenen. Wanneer passend onderwijs op deze manier invulling krijgt, is ook vanzelfsprekend dat een school daarin niet als enige invloed heeft op de ontwikkeling van een kind. Er is daarvoor samenwerking nodig met jeugdhulp, welzijn, de zorg en de maatschappelijke ondersteuning.

Passend onderwijs vraagt om dynamische, goed ondersteunde leerkrachten

Deze aanpak vraagt ook een andere inzet van leerkrachten en andere betrokken professionals. In de integrale educatieve context zoals die van Melanchthon Kralingen gaat het om het creëren van een klimaat waarin leren en leerplezier gestimuleerd wordt. Dit vraagt om een dynamische werkwijze van het schoolteam. Bij het Melanchthon is hier veel aandacht voor door leerkrachten bij elkaar te laten meekijken in de klas en ze cursussen te laten volgen om met de straatcultuur die op de school heerst om te gaan. Maar ook het betrekken van ouders hoort hierbij. Bij dynamisch werken wordt iedereen ingeschakeld die kan bijdragen aan een positief leerklimaat.

Van passend onderwijs naar inclusief onderwijs

De manier waarop het Melanchthon Kralingen invulling geeft aan passend onderwijs raakt op veel vlakken hoe het onderwijs in een inclusief onderwijssysteem eruitziet. De visie van een school waarin besloten wordt om binnen één schoolsysteem te werken, leerkrachten goed worden ondersteund en het belang van het betrekken van de gehele omgeving bij de ontwikkeling van een kind wordt onderkend. Het artikel van het Steunpunt Passend Onderwijs concludeert dat ‘passend en inclusiever onderwijs’ ervoor zorgt dat kinderen en jongeren beter toegerust zijn om mee te doen in de maatschappij dan nu vaak het geval is.

Lees het hele artikel ‘Veranderen richting inclusiever onderwijs’.

Steunpunt Passend Onderwijs van de PO-raad en de VO-raad ondersteunt scholen, scholenbesturen en samenwerkingsverbanden in het primair en voortgezet onderwijs bij de vormgeving van passend onderwijs.