Lettergrootte - +
Contrast - +

Hoe kies ik een school voor beroepsonderwijs?

Iedereen heeft recht op beroepsonderwijs, stellen internationale verdragen. Het VN Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap (IVRPH) stelt dat dat ook onverkort geldt voor mensen met een beperking. De Nederlandse Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte geeft al sinds 2003 aan dat een beroepsopleiding een leerling niet mag weigeren op grond van een handicap.

Altijd budget voor ondersteuning

De zoektocht naar geschikt beroepsonderwijs in Nederland is voor studenten met een beperking ondanks deze wet niet eenvoudig. Alle opleidingen hebben de mogelijkheid en budget om individuele studenten ondersteuning te bieden. Ondersteuning kan van alles zijn: extra (examen)tijd, extra lestijd, apparatuur, tolken, extra assistentie. Wie een opleiding uit wil zoeken doet er goed aan te vragen wat de school beschikbaar stelt. Het helpt ook erg als student of ouders zelf goed aangeven wat nodig is. Er is geen maximum. Een opleiding is helemaal vrij om zelf te bepalen wat het uitgeeft aan ondersteuning van studenten met een beperking. Net als in basisonderwijs en voortgezet onderwijs, is het logisch te verwachten dat een opleiding het beleid op dit punt goed omschrijft op de website.

Geschiktheidseisen

MBO, HBO en universitair onderwijs gelden als beroepsonderwijs in Nederland. Het beroepsonderwijs stelt nog meer geschiktheidseisen aan nieuwe leerlingen dan het voortgezet onderwijs. Leerlingen moeten het niveau aankunnen en moeten soms voldoen aan algemene eisen die voor een beroep zouden gelden.

Geschiktheidseisen kunnen tot weigering van leerlingen met een beperking leiden. Zo weigerde de Hbo school voor de journalistiek in 2012 een leerling omdat ze doof is en voor haar eindexamen geen radio-interview zou kunnen doen. Dat niet alle journalisten radio-interviewers worden, deed er kennelijk niet toe.

Toelating tot het MBO

Het MBO heeft leerniveaus. Voor het laagste niveau geldt géén entree-eis. Toch gebeurt het dat het MBO ook voor die drempelloze opleiding inschat of een leerling in het laatste jaar een verplichte taal en rekentoets kan halen. In de praktijk kan dat ertoe leiden dat leerlingen met een verstandelijke beperking grote moeite hebben aangenomen te worden op een MBO-opleiding. Volgens de MBO-raad kunnen leerlingen met een verstandelijke beperking in dat geval naar Praktijkonderwijs omdat dat formeel ook zou gelden als beroepsonderwijs. Praktijkonderwijs is een vorm van speciaal onderwijs dat niet opleidt tot een startkwalificatie voor de arbeidsmarkt.

Net als in het HBO wordt in het MBO gekeken of leerlingen met een beperking voldoen aan de eisen voor het beroep waar de opleiding voor opleidt. Een schilder moet een trap op kunnen klimmen, dus wie dat niet kan, heeft al bij aanmelding voor een schildersopleiding een probleem.

Weigering: redelijk of discriminatie?

Het College voor de Rechten van de Nens meent dat het stellen van geschiktheidseisen in principe niet in strijd is met de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte. Niettemin kunnen geschiktheidseisen ertoe leiden dat studenten vanwege een beperking worden geweigerd. In individuele gevallen kan worden getoetst of die weigering redelijk is. Als de geschiktheidseis ertoe leidt dat grote groepen studenten worden geweigerd, dan kan sprake zijn van indirecte discriminatie van een groep. Als veel vaker studenten met een verstandelijke handicap worden geweigerd bij het MBO op grond van bijvoorbeeld de taal- en rekentoets, dan kan de conclusie zijn dat die eis leidt tot uitsluiting van die groep van beroepsonderwijs. In1school wil op de hoogte zijn van ervaringen op dit terrein. Meldingen zijn hier welkom.

Volwassenenonderwijs

Het VN-verdrag inzake de Rechten van Personen met een Handicap (VRPH) stelt dat het recht op onderwijs ook inhoudt dat mensen een leven lang moeten kunnen leren. Volwassenenonderwijs moet dan ook openstaan voor mensen met een beperking.

Discriminatie aanvechten

In gevallen waarin mensen met een handicap vanwege die handicap toch worden geweigerd, is het nu lastig om de kwestie aan te vechten. De Nederlandse Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte geldt niet voor volwassenenonderwijs. De antidiscriminatiebepaling uit die wet geldt alleen voor publiek georganiseerd onderwijs (basis, middelbaar en hoger onderwijs).

De Nederlandse regering heeft wel aangekondigd dat de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte zal worden uitgebreid naar het aanbieden van goederen en diensten. Als dat werkelijkheid wordt, valt ook aanbod van beroepsonderwijs onder de wet en is discriminatie op grond van handicap verboden.

Tot die tijd kan discriminatie wellicht worden aangevochten met een beroep op art. 429 quater van het Wetboek van Strafrecht waarin bewuste discriminatie van mensen met een handicap strafbaar wordt gesteld.