Vooroordelen

Bij Ondersteuning op school hebben wij beschreven dat kinderen met een beperking ondersteuning nodig hebben om volwaardig mee te kunnen doen op school en dat die ondersteuning vaak alleen in speciaal onderwijs te krijgen is. Dan lijkt het alsof inclusief onderwijs een kwestie is van organiseren. We hebben een systeem laten ontstaan van reguliere en speciale scholen waar extra ondersteuning is. Alles wat moet worden gedaan is de ondersteuning overbrengen naar gewoon onderwijs.

Dat idee is een tikje naïef. Naast de andere manier van organiseren, is ook een andere benadering van mensen met een beperking nodig. We zijn vaak ongemakkelijk bij mensen met een beperking en er bestaan veel vooroordelen. We vinden ze ‘beperkt’, niet zo goed als ‘wij’ (het oude woord invalide betekent minder waard); soms lastig en bedreigend (‘verwarde personen’), en duur (de Nederlandse regering heeft een wettelijk recht op gelijke behandeling jarenlang afgewezen als ‘te duur’). Bij kinderen met een verstandelijke beperking bestaat het vooroordeel dat ze niet of nauwelijks kunnen leren, dus waarom zou je ze op school toelaten of, als je ze toelaat, lang laten leren?

Ongemak

Veel mensen reageren ongemakkelijk op mensen met een beperking. Ze zijn er niet mee vertrouwd. Uiterlijk en gedrag kan zo afwijken van de norm dat mensen staren, afschuw voelen of ongepaste nieuwsgierigheid oproepen. Soms keren mensen zich af (vanuit het idee: ik weet niet wat ik moet zeggen), soms reageren mensen wel maar dan met opmerkingen die ongepast zijn. Dan komen er opmerkingen als: “wat is er met haar?” Of: “hebben jullie geen abortus overwogen?” Of (tegen ouders wijzend naar het kind naast hen): ”wat zwaar voor jullie”. Of (tegen het gezelschap van iemand in een rolstoel): “en wat wil hij drinken?” Veel opmerkingen zijn ongemakkelijk of ongepast, omdat ze uitsluitend gericht zijn op de handicap en de handicap als negatief wordt beschouwd. De persoon met een handicap wordt dan genegeerd.
Spreek tegen iedereen hetzelfde, ongeacht of ze een beperking hebben of niet. Voor meer tips over wat je wel en niet kunt zeggen zijn er meerdere websites. Lees meer over wat je beter niet kunt zeggen en wat je wel kunt zeggen.

Vooroordelen

Vooroordelen bestrijden op school begint met erkennen dat iedereen ze heeft (jij dus ook). De beste manier om ermee om te gaan is in gesprek te gaan met mensen over wie het gaat. Maak kennis met kinderen met een beperking. Vraag ouders van jonge kinderen met een handicap wat ze verwachten van een school. Nodig jongeren uit die blind of doof zijn, in een rolstoel rijden, een laag IQ of een psychische aandoening hebben. Vraag wie ze zijn, wat ze verwachten van het leven, wat ze doen en tegenkomen en hoe ze hun schoolloopbaan hebben ervaren.

Lees verder over het doel van het schoolsysteem.