Doel onderwijssysteem

De vraag wat we met ons onderwijs willen bereiken, wordt in het publieke debat weinig gesteld. We hebben allemaal een persoonlijk idee over wat een ideale school is of moet zijn. Is het een plek waar kinderen zoveel mogelijk leren om het beste uit zichzelf te halen? En wat is dan het beste? De hoogste cito-scores of de hoogste examenresultaten? Het vooruitzicht op een goed betaalde baan? De beste worden in de wetenschap? Leren autonomie te ontwikkelen? Leren samen zijn met anderen en vreedzaam met elkaar om te gaan? Is het vooral de plek waar je mag ontdekken wat je talenten zijn en waar je je in wil specialiseren? Is een school ideaal als kinderen gelijkgestemden treffen en ouders op het schoolplein zich herkennen in de andere ouders? Of willen we iets meer van het ‘vreemde’ in anderen ontdekken om te leren over wie we zelf zijn?

Op beleidsniveau worden andere vragen gesteld: waar gaan we op investeren? Basisonderwijs, middelbaar onderwijs of universiteiten? Willen we dat onderwijs goede burgers oplevert die leren met elkaar om te gaan? Stimuleren we onderlinge competitie in de hoop dat het wetenschap, bedrijfsleven en onze positie in de wereldeconomie versterkt? Is kwaliteit van het Nederlandse onderwijs af te meten aan de scores van leerlingen op wiskunde in een internationale vergelijking (Pisa scores). Moet de overheid betalen voor studenten die langer over een studie doen? Vinden we een universiteitsdiploma een bewijs van intellectuele superioriteit die we niet mogen laten inflateren door dyslexiestudenten extra examentijd te gunnen zoals een Amsterdams hoogleraar bepleitte?

Het antwoord op deze vragen, gecombineerd met vooroordelen die we allemaal hebben, heeft invloed op de keuzen die ouders, leerkrachten en beleidsmakers maken in het onderwijs. Wie neigt naar scherpe onderlinge competitie en goed scoren op wiskundetesten en op arbeidsmarkt/economie, zal wellicht makkelijker minder waarde hechten aan investeren in goed onderwijs voor leerlingen met een verstandelijke beperking.

In de bespreking van de visie op inclusief onderwijs is het nuttig om dergelijke vragen te bespreken. Wat willen we met ons onderwijs en gaat het om tegengestelde belangen of zijn we in staat ze te verenigen? Kun je nadruk leggen op leerprestaties, competitie bevorderen en tegelijk vreedzaam samen zijn? Inclusief onderwijs gaat in ieder geval uit van een cultuur van gelijke kansen en van het idee dat alle mensen, met al hun verschillende capaciteiten leren samenwerken aan een vreedzame, welvarende samenleving.

Klik voor de eerste stap van kennis: wat is inclusief onderwijs?