Lettergrootte - +
Contrast - +

Hoe kies ik een school voor voortgezet onderwijs?

Hoe kiest u een school voor voortgezet onderwijs die inclusief is? Er is in ieder geval onverkort recht op voortgezet onderwijs voor kinderen met een beperking, volgens onder meer artikel 24 van het VN Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap (IVRPH). De Nederlandse Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte geeft al sinds 2003 aan dat voortgezet onderwijs een leerling niet mag weigeren op grond van een handicap.

De zoektocht naar een middelbare school is voor kinderen met een beperking niet eenvoudig. Net als in het basisonderwijs is er keuzevrijheid voor ouders en scholieren. Anders dan bij basisscholen stellen scholen voor voortgezet onderwijs vaak geschiktheidseisen. (zie hieronder bij diploma-eis).

Bij de zoektocht spelen vragen als: welke extra ondersteuning is er; hoe groot zijn de klassen, is er klassikaal onderwijs of wordt meer gedifferentieerd, welk sociaal klimaat wordt nagestreefd etcetera. Bedenk dat artikel 24 van het VN Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap óók aangeeft dat kinderen met een beperking recht hebben op een aangepaste schoolomgeving en aanvullend daarop individuele ondersteuning.

Verzamel informatie over de school

Het is nuttig gesprekken te voeren, de school te bezoeken en de schoolgids te lezen. Elke school publiceert een schoolgids op internet. Daarin staat of en welke extra ondersteuning wordt geregeld en welke toelatingsvoorwaarden gelden.

Raadpleeg het ondersteuningsplan van het Samenwerkingsverband

Alle scholen voor voortgezet onderwijs zijn verplicht aangesloten bij een Samenwerkingsverband (SWV). Het Samenwerkingsverband maakt een ondersteuningsplan. Dit moet gepubliceerd worden op de website van de SWV. In dit plan staat welke basisondersteuning alle scholen tenminste bieden en welke scholen nog extra ondersteuning bieden. Ook speciale scholen horen bij een Samenwerkingsverband. Een lijst van alle samenwerkingsverbanden met kengetallen en contactgegevens is hier gepubliceerd.

Alle SWV’s publiceren hoeveel leerlingen met een beperking extra ondersteuning krijgen op een gewone school en hoeveel leerlingen naar een speciale school gaan. Er zijn scholen en er zijn regio’s die minder of juist veel meer leerlingen dan het gemiddelde verwijzen. Dat geeft een aanwijzing voor de mate van inclusie; scholen die weinig verwijzen hebben kennelijk veel extra ondersteuning beschikbaar in de gewone klas of hebben ervaring met het inpassen van leerlingen met een beperking. Dat geldt bijvoorbeeld in Groningen, rondom Haarlem, de bollenstreek, Gorinchem, en Goeree Overflakke. (zie hier de kaart) Veel verwijzingen naar speciaal onderwijs zijn er in Flevoland, Overijssel, Twente en Limburg. Zie hier de kaart.

Informeer bij ouders

Informeer ook bij andere ouders van leerlingen met een beperking. Nogal wat landelijke belangenorganisaties zoals Stichting Downsyndroom hebben regionale of lokale afdelingen of locale contactpersonen. Er zijn ook meer informele groepen en aanspreekpunten te vinden via bijvoorbeeld Facebook en Twitter.

Klik hier voor een lijst van locale of regionale ouder(organisaties).

Diploma-eis: wel of niet?

Anders dan bij basisonderwijs (waar in principe elke leerling kan worden toegelaten), kunnen scholen voor voortgezet onderwijs geschiktheidseisen stellen. Voor Gymnasium, Vwo, Havo en Vmbo-tl gelden formele eindtermen die een leerling moet halen. Scholen mogen inschatten of aangemelde leerlingen dat diploma-niveau zullen kunnen halen. Soms leidt dat voor Vmbo-klassen ertoe dat zelfs IQ ondergrenzen worden gesteld.

Die geschiktheidseis wordt ook wel aangeduid als diploma-eis. Scholen kunnen op grond van die dilpoma-eis leerlingen met bijvoorbeeld een verstandelijke beperking weigeren als leerling.

Juridisch gezien is het de vraag of een school een diploma-eis moet stellen of dat een school de eis mag stellen. De voorloper van de Geschillencommissie Passend Onderwijs, het ACTB (Adviescommissie Toelating en begeleiding), bestreed dat scholen de diploma-eis moeten stellen. Het ACTB neeg er naar te concluderen dat een school de diploma eis mag stellen en dus ook mag besluiten de eis te laten vallen.
Het ministerie van Onderwijs echter heeft in antwoord op Kamervragen ooit aangegeven dat een school de diploma-eis moet stellen en dat het een school niet zonder meer is toegestaan leerlingen te accepteren van wie vast staat dat ze niet aan die eis voldoen. Dat gaf problemen voor Vmbo-scholen die bijvoorbeeld een aanleunklas wilden beginnen voor leerlingen met syndroom van Down. Sommige Vmbo-scholen kregen niettemin toestemming van het ministerie van onderwijs.

Geen diploma-eis op VBO-scholen

Een speciale positie nemen brede scholengemeenschappen in die ook voorbereidend beroepsonderwijs VBO aanbieden. Voor dit beroepsonderwijs gelden, net als voor basisscholen, eindtermen. Dat zou betekenen dat VBO-scholen net als basisscholen geen diploma-eis kunnen stellen. Dit is bepaalt in in een uitspraak van de rechtbank in Zwolle (Uitspraak rechtbank Zwolle 2005: reg.nrs. AWB 05/324 en AWB 05/142). VBO afdelingen zijn alle vmbo-afdelingen behalve vmbo-t (theoretische leerweg ofwel de vroegere Mavo). Als een scholengemeenschap alle Vmbo opleidingen aanbiedt onder het Vmbo-t niveau, dan mag dus geen diploma-eis worden gesteld.

Wie voor een leerling met een verstandelijke beperking toegang vraagt, maakt het zich makkelijker door een brede schoolgemeenschap te zoeken die alle Vmbo-vormen aanbiedt. Dan kan in ieder geval de diploma-eis niet worden tegengeworpen.