Lettergrootte - +
Contrast - +

Wat is denkbaar aan ondersteuning in de school?

In Nederland is veel ondersteuning beschikbaar voor leerlingen of studenten met een handicap. Het VN Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap stelt dat de overheid zorg moet dragen voor een systeem van adequate ondersteuning. Maar dat is algemeen geformuleerd. Hoe weet je welke ondersteuning het beste is voor uw kind op school?

Heeft een leerling/student extra begeleiding nodig in de klas? Hulp bij verzorging? Regelmatig extra aandacht van een gespecialiseerde docent of therapeut, materiaal in braille, een tablet, een gebarentolk? Hier beschrijven we globaal wat denkbaar is aan ondersteuning en wie kan helpen nadenken daarover.

Vormen van extra ondersteuning

Een leerling kan vanwege een beperking extra zorg nodig hebben. Een ouder kan in gesprek met de school over de vraag wat goede zorg is en hoe die kan worden ingezet. Extra zorg kan van alles zijn: extra begeleiding in de vorm van een assistent in de klas, medische zorg, extra aandacht van een therapeut of een leerkracht, een toegankelijk toilet, een extra ruimte om soms apart of in kleine groepjes te werken, een technisch hulpmiddel (bijvoorbeeld een tablet of aangepaste computer), een gebarentolk, een schrijftolk, luisterboeken.

Wie neemt het initiatief?

Het initiatief om te praten over extra zorg kan zowel van de ouder als van de leerkracht komen. Als bij aanmelding op een school duidelijk is dat extra zorg nodig is, kan een ouder dat aangeven en meteen praten over die extra ondersteuning. Het kan ook gebeuren dat een kind al op school zit en dat de leerkracht merkt dat extra ondersteuning nodig is.

Recht op aanpassingen

Het VN-verdrag inzake de Rechten van Personen met een Handicap (IVRPH) geeft aan dat scholen algemeen toegankelijk moeten zijn voor leerlingen met een beperking en dat de school aangepast moet zijn aan leerlingen/studenten met verschillende mogelijkheden, leerstijlen en verschillende beperkingen. Daarnaast heeft een leerling met een beperking volgens het VN-verdrag recht op individuele aanpassingen die adequaat zijn en de leerling in staat moet stellen zich optimaal te ontplooien. In1school heeft onderzoek verricht naar de uitleg van de rechten van het VN verdrag inzake de rechten van personen met een handicap en het Kinderrechtenverdrag en naar goede voorbeelden van inclusieve scholen (met dus vele ondersteuningsvormen) in binnen en buitenland.

Hier leest u meer over deze In1school onderzoeken.

Ondersteuning in de Nederlandse wetgeving

Nederlandse wetgeving geeft niet precies aan waarop een leerling/student recht heeft als het om ondersteuning gaat. Passend Onderwijswetgeving legt zorgplicht op aan de basisschool of school voor voortgezet onderwijs van aanmelding. De school moet op grond van die zorgplicht nagaan welke ondersteuning een leerling met een beperking nodig heeft. Dat vraagt een onderzoek door de school van de betreffende leerling (bijvoorbeeld een observatie in de klas, een advies van ouders – die natuurlijk veel ervaring hebben met begeleiding van hun kind - en externe deskundigen zoals ergotherapeut, logopedist, psycholoog etc. Denkbaar is ook dat een leerling extra tijd nodig heeft voor toetsen en examens of daarbij andere speciale voorzieningen nodig heeft. Het is gangbaar dat een school bepaalt wat een student nodig heeft. Aanpassingen van de examens worden zonodig aangemeld bij de Inspectie voor het onderwijs.

Ondersteuning vanuit verschillende instanties

Het onderzoek in het kader van de zorgplicht betreft óók de school zelf. De school moet nagaan of het de eigen organisatie kan aanpassen; welke ondersteuning beschikbaar is (bijvoorbeeld inzet van een remedial teacher of klasse-assistent), en welke ondersteuning er nog kan worden toegevoegd. Het Samenwerkingsverband waartoe een school behoort, heeft geld en menskracht om extra ondersteuning op school in te zetten. Ook vanuit jeugdzorg of WLZ kan bijvoorbeeld een PGB zorgbudget beschikbaar komen. Is een lift nodig in het gebouw en kan/wil de gemeente die betalen? Kan het UWV vergoeding geven van tolk, computer, vervoer en dergelijke? Theoretisch is veel mogelijk en er zijn ook allerlei regelingen en fondsen (in onderwijs en daarbuiten) die kunnen worden aangeboord. Op de website Passendonderwijs.nl is een handleiding gepubliceerd die vooral de procedurele stappen aangeeft voor het regelen van ondersteuning. Wie er niet goed uitkomt, kan hulp hierbij vragen van het Samenwerkingsverband van uw school (klik hier voor een lijst van samenwerkingsverbanden) en een beroep doen op de onderwijszorgconsulenten.

Ontwikkelperspectief

De school moet verplicht een ‘ontwikkelingsperspectief’ (OPP) opstellen voor leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben. In dat ontwikkelingsperspectief staan de onderwijsdoelen en vormen van ondersteuning beschreven. De school voert “op overeenstemming gericht overleg met de ouders” over het ontwikkelingsperspectief. Scholen in het voortgezet onderwijs betrekken ook de leerling zelf hierbij.

Ondersteuning op het MBO, HBO of WO

Ook opleidingen na het voortgezet onderwijs moeten leerlingen met een beperking adequaat ondersteunen. Alle genoemde hulpmiddelen kunnen ook daar worden ingezet, dus op het MBO, HBO, universitair onderwijs. Afspraken over aanpassingen zullen ook op papier worden gezet en besproken met de student.

Ondersteuning in het Volwassenenonderwijs (privaat onderwijs)

Volwassenenonderwijs is geen publiek onderwijs, maar geldt als privaat onderwijs. Private aanbieders van onderwijs zijn niet verplicht ondersteuning te bieden op grond van de huidige Nederlandse wetgeving. Het kabinet is van plan de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte zo aan te passen dat alle aanbieders van goederen en diensten hun aanbod toegankelijk moeten maken. Als dat erdoor is, dan moet ook volwassnenonderwijs nadenken over aanpassingen en ondersteuning. Doen ze dat niet dan kan een klacht worden ingediend wegens discriminatie bij het College voor de rechten van de mens.

Informatie en ervaringen van ouders

Ouders/leerlingen kunnen het gesprek over de ondersteuning en het ontwikkelingsperspectief beter voeren als ze weten wat theoretisch mogelijk is en waar andere ouders ervaring mee hebben opgedaan (zoals het inzetten van PGB zorgbudget op school, goede voorbeelden van assistentie in de klas of het aanvragen van ondersteuning bij UWV)

Hier is een lijst met oudergroepen, bureau’s of kenniscentra die ervaring hebben met ondersteuning op school.

Lees hier meer over de vraag wie de ondersteuning verstrekt of betaalt.